نمونه متن درخواست مرخصی زندانی | راهنمای نگارش دادخواست
نامه دادخواست نمونه متن درخواست مرخصی زندانی
درخواست مرخصی زندانی، فرآیندی قانونی است که به محکومان اجازه می دهد برای مدت محدودی از زندان خارج شوند تا به امور ضروری خود یا خانواده رسیدگی کنند. این فرآیند، که با تنظیم یک نامه دادخواست آغاز می شود، نیازمند آگاهی دقیق از قوانین، شرایط و نحوه نگارش صحیح متن درخواست است. آشنایی با این مراحل به زندانیان، خانواده هایشان و وکلای دادگستری کمک می کند تا بتوانند به شکلی مؤثر و قانونی این حق را پیگیری کنند و شانس موافقت با درخواست مرخصی را افزایش دهند.
موضوع مرخصی زندانیان، تنها یک تسهیل قانونی نیست، بلکه بخش مهمی از فرآیند بازپروری و حفظ ارتباط زندانی با جامعه و خانواده تلقی می شود. این امکان به محکومان اجازه می دهد در شرایط خاص و ضروری، از فضای زندان فاصله گرفته و به مسائلی نظیر امور درمانی، مشکلات خانوادگی، یا شرکت در مراسم های مهم رسیدگی کنند. درک صحیح از الزامات قانونی و نحوه ارائه درخواست، کلید موفقیت در استفاده از این حق است. این مقاله به تفصیل به تمامی جنبه های مربوط به نامه دادخواست نمونه متن درخواست مرخصی زندانی، از جمله انواع مرخصی، شرایط اعطا، مراحل درخواست، مدارک لازم و نمونه متن های کاربردی می پردازد تا راهنمایی جامع و کاملی برای تمامی ذینفعان فراهم آورد.
مرخصی زندانی چیست و چه کسانی می توانند درخواست دهند؟
مرخصی زندانی به معنای خروج موقت محکوم از زندان برای مدت زمانی معین است که تحت نظارت و با رعایت شرایط قانونی صورت می گیرد. هدف از اعطای این مرخصی، صرفاً رهایی کوتاه مدت از حبس نیست، بلکه دارای اهداف انسانی و بازپرورانه متعددی است. از جمله این اهداف می توان به حفظ و تقویت پیوندهای خانوادگی، امکان پیگیری امور درمانی خاص که در داخل زندان مقدور نیست، رسیدگی به مشکلات فوری و ضروری خانواده یا امور شخصی زندانی، و در مواردی آمادگی تدریجی برای آزادی کامل و بازگشت به جامعه اشاره کرد. مرخصی، فرصتی برای زندانی فراهم می آورد تا بتواند با واقعیت های بیرونی در ارتباط باشد و از دغدغه های خانواده خود آگاه شود.
افراد واجد شرایط برای درخواست مرخصی شامل خود زندانی، اعضای خانواده درجه یک او (مانند پدر، مادر، همسر، فرزند) و وکلای دادگستری هستند. خود زندانی می تواند با ارائه درخواست کتبی به مقامات مسئول زندان و قاضی ناظر، مراحل اولیه را آغاز کند. خانواده زندانی نیز، به ویژه در مواردی که زندانی به دلیل شرایط جسمی یا روحی قادر به پیگیری نیست، می توانند به نمایندگی از او اقدام کنند. وکلای دادگستری با تسلط بر قوانین و رویه های قضایی، نقش بسیار مهمی در تنظیم نامه دادخواست نمونه متن درخواست مرخصی زندانی، ارائه مستندات دقیق و پیگیری مؤثر پرونده دارند و می توانند شانس موافقت با درخواست را به طرز چشمگیری افزایش دهند. انتخاب فرد مناسب برای پیگیری درخواست، با توجه به شرایط و میزان آگاهی او از فرآیندهای قانونی، حائز اهمیت است.
انواع مرخصی زندانیان: شرایط و موارد خاص هر یک
مرخصی زندانیان بر اساس دلایل و شرایط اعطای آن به انواع مختلفی تقسیم می شود که هر یک دارای ضوابط و مقررات خاص خود هستند. درک تفاوت های این انواع مرخصی، برای تنظیم یک درخواست مؤثر و ارائه مدارک مناسب ضروری است.
مرخصی عادی یا معمولی
مرخصی عادی، رایج ترین نوع مرخصی است که به زندانیان با حسن رفتار اعطا می شود. شرایط عمومی اعطای آن شامل گذراندن حداقل بخشی از مدت محکومیت (که معمولاً یک سوم یا یک چهارم است، بسته به نوع جرم و میزان مجازات) و داشتن سابقه رفتاری مطلوب در زندان است. مدت زمان این مرخصی معمولاً کوتاه بوده و در صورت لزوم و فراهم بودن شرایط، با موافقت مقام قضایی می تواند تمدید شود. مقام قضایی صادرکننده این نوع مرخصی معمولاً قاضی ناظر بر زندان یا دادستان است. این نوع مرخصی به زندانی فرصت می دهد تا با خانواده دیدار کند و به امور شخصی معمول رسیدگی نماید.
مرخصی استعلاجی (درمانی)
مرخصی استعلاجی به زندانیانی تعلق می گیرد که به دلایل پزشکی و با تشخیص پزشک، نیازمند درمان یا استراحت در خارج از محیط زندان هستند. شرایط ویژه این مرخصی شامل ارائه گواهی پزشکی معتبر از سوی پزشک معتمد زندان یا بیمارستان های مورد تأیید است. این گواهی باید به وضوح تشخیص بیماری، نوع درمان مورد نیاز و مدت زمان پیشنهادی برای مرخصی را ذکر کند. درخواست مرخصی استعلاجی پس از تأیید کمیسیون پزشکی زندان، برای موافقت به قاضی ناظر بر زندان یا مقام قضایی مربوطه ارسال می شود. مدارک پزشکی لازم، شامل نتایج آزمایشات، گزارشات تخصصی پزشکان و توصیه های درمانی است. این مرخصی حق انسانی زندانی بیمار برای دسترسی به مراقبت های بهداشتی مناسب است.
مرخصی اضطراری یا ویژه (شرایط خاص خانوادگی/اجتماعی)
این نوع مرخصی در شرایط خاص و اضطراری خانوادگی یا اجتماعی اعطا می شود که حضور زندانی در خارج از زندان ضروری به نظر می رسد. موارد رایج شامل فوت بستگان درجه یک و دو (مانند پدر، مادر، همسر، فرزند، خواهر، برادر)، بیماری حاد و وخیم بستگان درجه یک که نیازمند مراقبت زندانی باشد، ازدواج فرزند، و همچنین حوادث غیرمترقبه مانند سیل، زلزله، یا آتش سوزی که خسارات جانی یا مالی جدی به خانواده زندانی وارد کرده باشد. برای هر یک از این موارد، ارائه مدارک اثباتی لازم است؛ مثلاً گواهی فوت، مدارک پزشکی معتبر برای اثبات بیماری، یا عقدنامه ازدواج فرزند. در این موارد، سرعت عمل در ارائه درخواست و مستندات دقیق، اهمیت بالایی دارد.
مرخصی تشویقی
مرخصی تشویقی به عنوان پاداش به زندانیانی اعطا می شود که در دوران حبس از خود حسن رفتار و اخلاق نشان داده اند و در برنامه های اصلاحی و آموزشی زندان مشارکت فعال داشته اند. این نوع مرخصی با هدف ایجاد انگیزه در زندانیان برای رعایت نظم و قانون و تسریع در روند بازپروری آن ها در نظر گرفته شده است. معیارهای اعطای آن شامل گزارش های مثبت مسئولین زندان، شرکت در فعالیت های فرهنگی، هنری، ورزشی یا کارآموزی، و نداشتن تخلف انضباطی است. مدت زمان مرخصی تشویقی معمولاً کوتاه است و مرجع اعطای آن با توجه به آیین نامه های داخلی سازمان زندان ها و تأیید قاضی ناظر مشخص می شود.
برای درک بهتر تفاوت ها، جدول زیر به مقایسه انواع مرخصی، شرایط اصلی و مدت زمان تقریبی آن ها می پردازد:
| نوع مرخصی | شرایط اصلی | مدت زمان تقریبی | مرجع صادرکننده |
|---|---|---|---|
| عادی/معمولی | گذراندن بخشی از محکومیت، حسن رفتار | چند روز تا چند هفته (قابل تمدید) | قاضی ناظر / دادستان |
| استعلاجی | بیماری نیازمند درمان خارج از زندان، گواهی پزشکی و تأیید کمیسیون | بسته به نیاز درمان (قابل تمدید) | قاضی ناظر / دادستان با نظر پزشکی |
| اضطراری/ویژه | فوت/بیماری حاد بستگان، ازدواج فرزند، حوادث غیرمترقبه | چند روز (معمولاً فوری) | قاضی ناظر / دادستان |
| تشویقی | حسن رفتار، مشارکت در برنامه های اصلاحی، نداشتن تخلف | چند روز | قاضی ناظر با پیشنهاد مسئولین زندان |
شرایط کلی اعطای مرخصی زندانی بر اساس قوانین (مهم ترین معیارها)
اعطای مرخصی به زندانیان، تصمیمی حقوقی و قضایی است که بر اساس مجموعه ای از معیارها و قوانین مشخص اتخاذ می شود. این شرایط برای اطمینان از عدالت، حفظ امنیت جامعه و همچنین تحقق اهداف اصلاحی و بازپروری زندانیان تدوین شده اند. مهم ترین این معیارها عبارتند از:
- گذراندن حداقل یک سوم / یک چهارم / نصف مدت محکومیت: یکی از بنیادی ترین شروط، سپری کردن حداقل بخشی از دوران حبس است. میزان دقیق این بخش (مثلاً یک سوم، یک چهارم یا نصف) بسته به نوع جرم، میزان مجازات و گاهی سابقه کیفری زندانی متفاوت است. این شرط نشان دهنده شروع فرآیند اصلاح و تحمل بخشی از مجازات است.
- حسن اخلاق و رفتار زندانی: رفتار مطلوب زندانی در طول دوران حبس از اهمیت بالایی برخوردار است. گزارش های مسئولین زندان، افسر نگهبان و تأیید قاضی ناظر بر زندان، مبنی بر رعایت نظم و انضباط، مشارکت در برنامه های زندان و عدم ارتکاب تخلفات انضباطی، نشان دهنده حسن رفتار است.
- نداشتن سابقه فرار یا تخلف انضباطی جدی در دوران حبس: زندانیانی که سابقه فرار از زندان یا ارتکاب تخلفات انضباطی جدی در دوران حبس دارند، شانس کمتری برای دریافت مرخصی خواهند داشت. این معیار به منظور حفظ امنیت و اطمینان از بازگشت زندانی از مرخصی اعمال می شود.
- تأمین وثیقه یا معرفی کفیل (در صورت لزوم و تشخیص مقام قضایی): در بسیاری از موارد، به ویژه برای مرخصی های طولانی تر یا برای زندانیانی که محکومیت سنگین تری دارند، مقام قضایی برای تضمین بازگشت زندانی، از او یا خانواده اش درخواست تأمین وثیقه ملکی یا معرفی کفیل معتبر می کند. این تضمین مالی یا شخصی، نقش بازدارنده ای در فرار زندانی دارد.
- عدم وجود خطر برای امنیت عمومی یا فرار زندانی: دادستان یا قاضی ناظر باید مطمئن شود که خروج زندانی از زندان، خطری برای امنیت جامعه ایجاد نمی کند و احتمال فرار او از مرخصی بسیار پایین است. این ارزیابی بر اساس سوابق کیفری، نوع جرم، شخصیت زندانی و شرایط خانوادگی و اجتماعی او انجام می شود.
- بررسی وضعیت خانوادگی و اجتماعی زندانی: در برخی موارد، وضعیت خانوادگی (مثلاً سرپرست خانواده بودن، نیاز مبرم خانواده به حضور او) و شرایط اجتماعی زندانی نیز مورد توجه قرار می گیرد. این عامل به ویژه در اعطای مرخصی های اضطراری اهمیت بیشتری پیدا می کند.
- رضایت شاکی خصوصی در جرایم قابل گذشت (در صورت نیاز): در جرایمی که دارای شاکی خصوصی هستند و جنبه قابل گذشت دارند، گاهی رضایت شاکی خصوصی یا حداقل تلاش برای جلب رضایت او، می تواند در تصمیم گیری مقام قضایی برای اعطای مرخصی تأثیرگذار باشد.
اطمینان از تحقق تمامی این شرایط و ارائه مستندات کامل و دقیق، نقش بسزایی در تسریع و موافقت با درخواست مرخصی زندانی ایفا می کند. هر یک از این معیارها، بخشی از پازل پیچیده ی تصمیم گیری قضایی را تشکیل می دهند و غفلت از هر یک می تواند به رد درخواست منجر شود.
مراحل گام به گام درخواست مرخصی زندانی
درخواست مرخصی زندانی، فرآیندی رسمی و قانونمند است که نیازمند طی کردن مراحل مشخصی است. آشنایی با این گام ها به درخواست کنندگان کمک می کند تا با آمادگی کامل و به شکلی منظم اقدام کنند و از اتلاف وقت و انرژی جلوگیری شود.
گام ۱: جمع آوری و آماده سازی مدارک لازم
پیش از هر اقدامی، لازم است تمامی مدارک مورد نیاز برای نوع مرخصی درخواستی جمع آوری و آماده شوند. این مدارک شامل کپی شناسنامه و کارت ملی زندانی و درخواست کننده، کپی حکم محکومیت و شماره پرونده، و در موارد خاص، گواهی های پزشکی، گواهی فوت، عقدنامه یا سایر اسناد اثباتی هستند. دقت در جمع آوری مدارک کامل و صحیح، اولین و مهم ترین گام است.
گام ۲: تنظیم نامه درخواست مرخصی
نامه دادخواست نمونه متن درخواست مرخصی زندانی باید به شکلی رسمی، محترمانه و دقیق تنظیم شود. این نامه می تواند توسط خود زندانی، خانواده او، یا وکیل دادگستری نوشته شود. در متن درخواست باید مشخصات کامل زندانی، شماره پرونده، نوع مرخصی درخواستی، دلایل موجه درخواست و مدت زمان مورد نظر برای مرخصی به وضوح بیان شود. همچنین، اشاره به حسن رفتار زندانی و تعهد به رعایت شرایط مرخصی نیز اهمیت دارد.
گام ۳: ارائه درخواست به مراجع ذی صلاح
پس از تنظیم نامه و آماده سازی مدارک، درخواست باید به مراجع ذی صلاح ارائه شود. این مراجع معمولاً شامل رئیس زندان، قاضی ناظر بر زندان، یا دادستان مربوطه هستند. در برخی موارد، درخواست ابتدا به دفتر رئیس زندان ارائه می شود تا پس از تأیید اولیه و ارائه گزارش وضعیت زندانی، به قاضی ناظر ارجاع داده شود.
گام ۴: بررسی درخواست و انجام استعلامات
پس از ثبت درخواست، مراجع قضایی و مسئولین زندان به بررسی محتوای درخواست و مدارک پیوست می پردازند. در این مرحله، استعلاماتی از زندان برای تأیید حسن رفتار زندانی و نداشتن سوابق تخلف، و در مورد مرخصی های استعلاجی، از کمیسیون پزشکی زندان یا پزشک قانونی صورت می گیرد. این بررسی ها برای اطمینان از صحت ادعاها و مطابقت با شرایط قانونی است.
گام ۵: صدور قرار مرخصی (در صورت موافقت) و تعیین شرایط
در صورت موافقت با درخواست، مقام قضایی قرار مرخصی را صادر می کند. در این قرار، مدت زمان مرخصی، شرایط خاصی که زندانی ملزم به رعایت آن هاست (مانند عدم خروج از شهر خاص، یا مراجعه به کلانتری)، و همچنین میزان وثیقه یا مشخصات کفیل (در صورت لزوم) تعیین می شود.
گام ۶: تودیع وثیقه یا معرفی کفیل و خروج از زندان
در مرحله نهایی، پس از صدور قرار مرخصی، در صورتی که تأمین وثیقه یا معرفی کفیل جزء شرایط باشد، باید این مورد محقق شود. با تودیع وثیقه یا معرفی و تأیید کفیل توسط مرجع قضایی، زندانی می تواند برای مدت تعیین شده از زندان خارج شود. رعایت دقیق تاریخ بازگشت به زندان، از اهمیت بالایی برخوردار است و عدم بازگشت به موقع می تواند عواقب جدی برای زندانی و وثیقه گذار یا کفیل در پی داشته باشد.
نمونه متن درخواست مرخصی زندانی (برای سناریوهای مختلف)
تنظیم یک نامه دادخواست نمونه متن درخواست مرخصی زندانی دقیق و کامل، یکی از حیاتی ترین مراحل برای موفقیت در این فرآیند است. در این بخش، به ارائه نمونه متن هایی برای سناریوهای مختلف مرخصی می پردازیم که می تواند راهنمای شما در نگارش درخواست های گوناگون باشد.
نمونه متن درخواست مرخصی عادی (از دادستان / قاضی ناظر)
این نمونه برای درخواست های عمومی مرخصی است که معمولاً بر اساس حسن رفتار و گذراندن بخشی از محکومیت ارائه می شود.
ریاست محترم دادسرای عمومی و انقلاب (نام شهر) / ریاست محترم شعبه … دادگاه جزائی دو شهرستان …
با سلام و احترام،
اینجانب (نام و نام خانوادگی درخواست کننده) به عنوان (نسبت با زندانی: همسر، فرزند، وکیل و…) زندانی آقای/خانم (نام و نام خانوادگی زندانی)، فرزند (نام پدر)، با شماره ملی (شماره ملی زندانی)، به شماره پرونده کلاسه (شماره پرونده) که در حال حاضر به موجب دادنامه شماره (شماره دادنامه) صادره از شعبه (نام شعبه) و با محکومیت (نوع و مدت محکومیت، مثلاً هشت سال حبس تعزیری) در زندان (نام زندان) دوران محکومیت خود را سپری می نماید، بدین وسیله به استناد مواد قانونی مربوطه، درخواست مرخصی موقت برای ایشان دارم.
مشخصات زندانی:
- نام و نام خانوادگی: (نام کامل زندانی)
- شماره پرونده: (شماره پرونده کامل)
- شماره شناسنامه/کد ملی: (شماره شناسنامه و کد ملی)
- مدت محکومیت: (مدت دقیق محکومیت)
- مدت سپری شده: (مدت زمانی که از حبس گذشته است)
- اتهام: (عنوان اتهام مربوطه)
دلایل درخواست مرخصی:
زندانی فوق الذکر، تاکنون مدت (میزان دقیق مدت سپری شده از محکومیت) از دوران محکومیت خود را با رعایت کامل قوانین و مقررات زندان و داشتن حسن رفتار سپری نموده است. ایشان همواره در برنامه های اصلاحی و تربیتی زندان مشارکت فعال داشته و هیچ گونه سابقه تخلف انضباطی یا سوءرفتار در پرونده خود ندارد. اینجانب به عنوان (نسبت) ایشان، به (دلیل موجه برای مرخصی، مثلاً رسیدگی به امور ضروری خانوادگی، دیدار با فرزندان، یا انجام امور اداری مهم) نیاز مبرم به حضور موقت ایشان در خارج از زندان دارم. (در صورت وجود شرایط خاص، شرح داده شود.)
مستندات پیوست:
- کپی حکم محکومیت و شماره پرونده.
- گواهی حسن رفتار از اداره زندان (در صورت موجود بودن).
- مدارک هویتی زندانی و درخواست کننده.
درخواست:
با عنایت به مراتب فوق، سوابق مثبت زندانی و رعایت حقوق و مقررات زندان و همچنین دلایل ارائه شده، از محضر جنابعالی / آن مقام محترم قضایی، درخواست می نمایم دستور مقتضی جهت اعطای مرخصی موقت به مدت (مدت زمان درخواست شده، مثلاً سه روز / یک هفته) به زندانی فوق الذکر صادر فرمایید. اینجانب و زندانی تعهد می دهیم که پس از اتمام مدت مرخصی، به موقع به زندان بازگشته و تمامی شرایط مقرر از سوی آن مرجع محترم را رعایت خواهیم نمود.
پیشاپیش از حسن توجه و دستور مساعد جنابعالی کمال تشکر و امتنان را دارم.
با تجدید احترام،
(نام و نام خانوادگی درخواست کننده)
(شماره تماس)
(تاریخ درخواست)
نمونه متن درخواست مرخصی استعلاجی
این درخواست برای زندانیانی است که به دلیل بیماری نیازمند درمان خارج از زندان هستند. تأکید بر جنبه پزشکی و مدارک مربوطه در این نوع درخواست حیاتی است.
ریاست محترم دادسرای عمومی و انقلاب (نام شهر) / قاضی محترم ناظر بر زندان (نام زندان)
با سلام و احترام،
اینجانب (نام و نام خانوادگی درخواست کننده) به عنوان (نسبت با زندانی) زندانی آقای/خانم (نام و نام خانوادگی زندانی)، فرزند (نام پدر)، با شماره ملی (شماره ملی زندانی)، به شماره پرونده کلاسه (شماره پرونده) که در حال حاضر در زندان (نام زندان) دوران محکومیت خود را سپری می نماید، بدین وسیله به دلیل وخامت وضعیت جسمانی و نیاز مبرم به درمان تخصصی خارج از محیط زندان، درخواست مرخصی استعلاجی برای ایشان دارم.
دلایل پزشکی و نیاز به مرخصی:
همانگونه که در گواهی های پزشکی پیوست مشخص است، زندانی آقای/خانم (نام زندانی) به بیماری (ذکر دقیق نام بیماری) مبتلا می باشند که نیازمند (نوع درمان: جراحی، فیزیوتراپی، ویزیت متخصص، آزمایشات خاص و…) در خارج از زندان است. پزشکان معالج و همچنین پزشک محترم زندان، نیاز به خروج موقت ایشان از زندان را برای ادامه روند درمانی و جلوگیری از تشدید بیماری تأیید نموده اند. وضعیت فعلی بیماری به گونه ای است که امکان درمان کامل و مؤثر در داخل زندان فراهم نیست و عدم رسیدگی فوری می تواند عواقب جبران ناپذیری برای سلامت ایشان داشته باشد.
مستندات پیوست:
- گواهی های پزشکی معتبر از پزشک متخصص و معالج (به همراه تأییدیه).
- گزارش کمیسیون پزشکی زندان (در صورت موجود بودن).
- نتایج آزمایشات و سونوگرافی/رادیولوژی مربوطه.
- کپی حکم محکومیت و مدارک شناسایی زندانی.
درخواست:
با توجه به فوریت وضعیت درمانی و تأیید نیاز به مرخصی استعلاجی از سوی مراجع پزشکی، از محضر جنابعالی / آن مقام محترم قضایی، تقاضا دارم دستورات مقتضی جهت اعطای مرخصی استعلاجی به مدت (مدت زمان پیشنهادی پزشک، مثلاً یک ماه) به زندانی فوق الذکر را صادر فرمایید. اینجانب متعهد می گردم که پس از اتمام دوره درمان و در موعد مقرر، زندانی به زندان باز خواهد گشت و تمام شرایط اعلام شده رعایت خواهد شد.
پیشاپیش از بذل توجه و مساعدت جنابعالی صمیمانه سپاسگزارم.
با تجدید احترام،
(نام و نام خانوادگی درخواست کننده)
(شماره تماس)
(تاریخ درخواست)
نمونه متن درخواست مرخصی به دلیل فوت/بیماری حاد بستگان
این نوع درخواست برای شرایط اضطراری است و نیازمند نگارش با فوریت و ارائه مدارک اثباتی قوی است.
ریاست محترم دادسرای عمومی و انقلاب (نام شهر) / قاضی محترم ناظر بر زندان (نام زندان)
با سلام و احترام،
اینجانب (نام و نام خانوادگی درخواست کننده) به عنوان (نسبت با زندانی) زندانی آقای/خانم (نام و نام خانوادگی زندانی)، فرزند (نام پدر)، با شماره ملی (شماره ملی زندانی)، به شماره پرونده کلاسه (شماره پرونده) که در حال حاضر در زندان (نام زندان) دوران محکومیت خود را سپری می نماید، بدین وسیله به دلیل (علت اضطراری: فوت / بیماری حاد و وخیم بستگان درجه یک) درخواست مرخصی اضطراری برای ایشان دارم.
شرح علت اضطراری:
با کمال تأسف، (شرح دقیق واقعه، مثلاً پدر/مادر/همسر/فرزند زندانی، آقای/خانم (نام متوفی/بیمار)، در تاریخ (تاریخ واقعه) به دلیل (علت فوت/بیماری) فوت نموده اند و مراسم (تشییع/تدفین/ترحیم) ایشان در حال برگزاری است / به بیماری بسیار حادی مبتلا شده اند که نیازمند مراقبت های ویژه و حضور زندانی در کنار ایشان است). اینجانب به عنوان (نسبت با زندانی)، اطلاع یافتم که وضعیت (متوفی/بیمار) بسیار وخیم است و حضور زندانی برای (شرکت در مراسم ترحیم و دلجویی از خانواده / مراقبت و حمایت روحی از فرد بیمار) امری حیاتی و اجتناب ناپذیر است.
مستندات پیوست:
- گواهی فوت (در صورت فوت) / گواهی پزشکی معتبر و فوری از بیمارستان (در صورت بیماری حاد).
- مدارک شناسایی متوفی/بیمار و زندانی برای اثبات نسبت.
- کپی حکم محکومیت و مدارک شناسایی زندانی.
درخواست:
با عنایت به شرایط فوق العاده اضطراری و نیاز مبرم به حضور زندانی در کنار خانواده در این ایام سخت، از محضر جنابعالی / آن مقام محترم قضایی، تقاضا دارم دستور فوری جهت اعطای مرخصی اضطراری به مدت (مدت زمان لازم، مثلاً سه روز) به زندانی فوق الذکر را صادر فرمایید. اینجانب متعهد می گردم که پس از اتمام مهلت مقرر، زندانی به زندان بازخواهد گشت.
پیشاپیش از دستور مساعد و انسانی جنابعالی کمال تشکر را دارم.
با تجدید احترام،
(نام و نام خانوادگی درخواست کننده)
(شماره تماس)
(تاریخ درخواست)
نمونه متن درخواست تمدید مرخصی زندانی
در شرایطی که مدت مرخصی قبلی رو به پایان است و دلایل موجهی مانند ادامه درمان، مشکلات خانوادگی یا سایر شرایط خاص هنوز برطرف نشده اند، زندانی یا خانواده اش می توانند با ارائه نامه دادخواست نمونه متن درخواست مرخصی زندانی مبنی بر تمدید، تقاضای ادامه مرخصی را به مسئولان زندان یا دادیار ناظر ارائه دهند. این درخواست نیازمند دلایل موجه و مدارک به روز است.
ریاست محترم زندان (نام زندان) / دادیار محترم ناظر بر زندان (نام شهر)
با سلام و احترام،
اینجانب (نام و نام خانوادگی زندانی)، فرزند (نام پدر)، به شماره ملی (شماره ملی زندانی) و شماره پرونده (شماره پرونده)، که در حال حاضر با موافقت مقام قضایی از تاریخ (تاریخ شروع مرخصی قبلی) تا تاریخ (تاریخ پایان مرخصی قبلی) در مرخصی به سر می برم، بدین وسیله به دلیل (ذکر دلیل موجه و شفاف: ادامه درمان پزشکی / عدم رفع کامل مشکلات خانوادگی / نیاز به مراقبت از والدین بیمار و…) تقاضای تمدید مدت مرخصی خود را دارم.
شرح دلایل موجه برای تمدید مرخصی:
همانگونه که مستحضرید، مرخصی قبلی به اینجانب به دلیل (علت مرخصی اولیه) اعطا گردید. متأسفانه، در طول مدت مرخصی، (شرح وضعیت: روند درمانی بیماری (نام بیماری) هنوز به پایان نرسیده و نیازمند جلسات درمانی/معاینات بیشتر است و گواهی پزشکی پیوست این امر را تأیید می کند / مشکلات خانوادگی (شرح مشکل) کماکان پابرجاست و حضور اینجانب برای رفع کامل آن ها ضروری است / وضعیت سلامت پدر/مادر/همسر اینجانب (نام بیمار) بهبود نیافته و کماکان نیازمند مراقبت و حضور بنده می باشند که گزارش پزشکی جدید مؤید این موضوع است). اینجانب در طول مدت مرخصی قبلی، تمامی شرایط و مقررات تعیین شده را به دقت رعایت نموده و هیچ گونه تخلفی از قوانین صورت نگرفته است.
مدارک پیوست (برای تمدید):
- کپی برگه مرخصی قبلی.
- گواهی پزشکی معتبر و به روز (برای ادامه درمان).
- مدارک مربوط به مشکلات خانوادگی (مانند گواهی پزشکی جدید برای بستگان بیمار).
- تأییدیه حسن رفتار در طول مرخصی (در صورت امکان).
- کپی کارت ملی زندانی.
درخواست:
خواهشمند است با عنایت به شرایط پیش آمده و با توجه به حسن رفتار اینجانب و سوابق مندرج در پرونده، همچنین مستندات ارائه شده، با تمدید مرخصی اینجانب به مدت (مدت زمان پیشنهادی برای تمدید، مثلاً دو هفته / یک ماه) موافقت فرمایید. اینجانب تعهد می دهم که در صورت تمدید مرخصی نیز، تمامی ضوابط و مقررات قانونی را رعایت نموده و در پایان مدت تمدید شده، به موقع به زندان بازخواهم گشت.
با تشکر و احترام
(نام کامل زندانی)
(تاریخ)
(امضاء)
مدارک مورد نیاز برای درخواست مرخصی
جمع آوری و آماده سازی دقیق مدارک لازم، نقش حیاتی در پذیرش و تسریع فرآیند درخواست مرخصی زندانی دارد. نقص در مدارک می تواند موجب تأخیر یا حتی رد درخواست شود. لیست جامع مدارک مورد نیاز به شرح زیر است:
- کپی شناسنامه و کارت ملی زندانی: برای احراز هویت زندانی.
- کپی شناسنامه و کارت ملی درخواست کننده: در صورتی که درخواست توسط خانواده یا وکیل ارائه می شود، مدارک هویتی آن ها نیز لازم است.
- کپی حکم محکومیت و شماره پرونده: این مدارک شامل اطلاعات کلیدی پرونده، نوع جرم، میزان محکومیت و سایر جزئیات قضایی است.
- گواهی حسن رفتار از زندان: این گواهی که توسط مسئولین زندان صادر می شود، تأییدیه ای بر رعایت نظم، انضباط و مشارکت زندانی در برنامه های اصلاحی است.
- مدارک پزشکی (برای مرخصی استعلاجی): شامل گواهی پزشک معالج، گزارش کمیسیون پزشکی زندان، نتایج آزمایشات، سونوگرافی و هر سند پزشکی مرتبط دیگر که نیاز به درمان خارج از زندان را اثبات کند.
- مدارک اثباتی (برای مرخصی های خاص):
- برای فوت بستگان: گواهی فوت.
- برای بیماری حاد بستگان: گواهی پزشکی معتبر از بیمارستان یا پزشک متخصص که وخامت حال و نیاز به مراقبت را تأیید کند.
- برای ازدواج فرزند: عقدنامه.
- برای حوادث غیرمترقبه: گزارش مراجع ذی صلاح (مانند آتش نشانی، هلال احمر) یا مدارک اثبات خسارت.
- برگه مرخصی قبلی (برای تمدید): در صورت درخواست تمدید مرخصی، ارائه برگه مرخصی قبلی ضروری است.
- مدارک هویتی وثیقه گذار یا کفیل: در صورتی که برای اعطای مرخصی نیاز به تأمین وثیقه یا معرفی کفیل باشد، مدارک شناسایی کامل و معتبر وثیقه گذار یا کفیل و همچنین اسناد مربوط به وثیقه (مانند سند ملک) یا مدارک شغلی کفیل مورد نیاز است.
- تعهدنامه کتبی: متنی که زندانی یا درخواست کننده در آن متعهد می شود که پس از اتمام مرخصی، زندانی به موقع به زندان بازخواهد گشت و تمامی شرایط مرخصی را رعایت خواهد کرد.
تهیه لیستی جامع از مدارک مورد نیاز و بررسی دقیق آن ها قبل از هرگونه اقدام، از اساسی ترین مراحل برای درخواست موفق مرخصی است.
قوانین و مقررات مرتبط با مرخصی زندانیان
مرخصی زندانیان بر پایه قوانین و آیین نامه های مشخصی استوار است که چارچوب حقوقی این امکان را تعیین می کنند. اطلاع از این مواد قانونی برای هر فردی که قصد پیگیری مرخصی را دارد، ضروری است.
ماده ۲۱۱ آیین نامه اجرایی سازمان زندان ها و اقدامات تأمینی و تربیتی کشور
یکی از مهم ترین مواد قانونی در خصوص مرخصی زندانیان، ماده ۲۱۱ آیین نامه اجرایی سازمان زندان ها و اقدامات تأمینی و تربیتی کشور است. این ماده به صورت کلی به شرایط اعطای مرخصی می پردازد و اختیارات و وظایف مراجع قضایی و مسئولین زندان را در این زمینه مشخص می کند. بر اساس این ماده، اعطای مرخصی به زندانیان تحت شرایط خاصی مانند حسن رفتار، گذراندن بخشی از محکومیت و تأمین وثیقه (در صورت لزوم) امکان پذیر است. این ماده تأکید می کند که مرخصی باید با هدف اصلاح و بازپروری زندانی و حفظ ارتباط او با خانواده صورت گیرد و نباید به گونه ای باشد که امنیت جامعه را به خطر اندازد یا منجر به فرار زندانی شود.
مفاد مرتبط دیگر در این آیین نامه، به تفصیل به انواع مرخصی (مانند عادی، استعلاجی، اضطراری)، مدت زمان هر یک، و شرایط خاص مورد نیاز برای اعطای آن ها اشاره دارد. به عنوان مثال، در مرخصی استعلاجی، تأکید بر تأیید پزشک معتمد زندان و کمیسیون پزشکی است، در حالی که در مرخصی اضطراری، فوریت و ارائه مستندات قوی برای اثبات وقوع حادثه اهمیت دارد.
ماده ۵۸ قانون مجازات اسلامی
ماده ۵۸ قانون مجازات اسلامی، عمدتاً به موضوع «آزادی مشروط» می پردازد و نباید با مرخصی زندانی که یک خروج موقت است، اشتباه گرفته شود. با این حال، اشاره به این ماده برای روشن شدن تفاوت ها و جلوگیری از ابهام مفید است. آزادی مشروط به معنای آزادی محکوم پیش از اتمام کامل دوران محکومیت است، به شرطی که فرد حسن رفتار داشته باشد و شرایط خاصی را رعایت کند. در حالی که مرخصی، یک خروج کوتاه مدت با تعهد بازگشت است، آزادی مشروط به منزله پایان رسمی بخشی از مجازات است. شرایط آزادی مشروط در ماده ۵۸، شامل گذراندن حداقل نیمی یا یک سومی از محکومیت (بسته به مدت زمان حبس)، حسن اخلاق و رفتار، جبران ضرر و زیان شاکی خصوصی، و عدم استفاده قبلی از آزادی مشروط است.
مواد مرتبط از قانون آیین دادرسی کیفری
قانون آیین دادرسی کیفری نیز در مواردی به مقررات ناظر بر زندانیان و حقوق آن ها اشاره دارد که به طور غیرمستقیم می تواند بر فرآیند مرخصی تأثیر بگذارد. به عنوان مثال، موادی که به مسئولیت های قاضی اجرای احکام، وظایف دادستان در نظارت بر زندان ها، و همچنین شرایط مربوط به قرار وثیقه یا کفالت می پردازند، همگی در چارچوب درخواست مرخصی زندانی قابل استناد هستند. این قوانین به تضمین اجرای صحیح و قانونی فرآیندها و رعایت حقوق زندانیان کمک می کنند.
آگاهی از این قوانین و استناد صحیح به آن ها در تنظیم نامه دادخواست نمونه متن درخواست مرخصی زندانی، نه تنها اعتبار درخواست را افزایش می دهد، بلکه به درخواست کننده کمک می کند تا حقوق خود را به طور کامل بشناسد و از آن دفاع کند.
تفاوت مرخصی زندانی با آزادی مشروط و رأی باز
در نظام قضایی ایران، مفاهیم مرخصی زندانی، آزادی مشروط و رأی باز هر سه به نوعی به خروج زندانی از محیط زندان اشاره دارند، اما در هدف، شرایط، مدت زمان و پیامدهای قانونی با یکدیگر تفاوت های اساسی دارند. درک این تفاوت ها برای جلوگیری از سردرگمی و پیگیری صحیح امور حقوقی ضروری است.
مرخصی زندانی
مرخصی زندانی یک خروج موقت و کوتاه مدت از زندان است. هدف اصلی آن، فراهم آوردن فرصتی برای زندانی جهت رسیدگی به امور ضروری شخصی یا خانوادگی، درمان بیماری، یا شرکت در مراسم خاص (مانند فوت بستگان) است. مرخصی ها معمولاً برای چند روز یا چند هفته اعطا می شوند و زندانی موظف است پس از اتمام مدت مرخصی، به زندان بازگردد. عدم بازگشت به موقع، عواقب قانونی جدی از جمله فرار از زندان را در پی خواهد داشت. مرجع تصمیم گیرنده برای اعطای مرخصی، معمولاً قاضی ناظر بر زندان یا دادستان است و اغلب نیازمند تأمین وثیقه یا معرفی کفیل است. مرخصی به معنای اتمام یا کاهش دوران محکومیت نیست و صرفاً یک وقفه موقت در اجرای حکم است.
آزادی مشروط
آزادی مشروط یک تدبیر قانونی است که به محکومان به حبس تعزیری اجازه می دهد، در صورت احراز شرایط خاص و قبل از اتمام کامل مدت محکومیت، از زندان آزاد شوند. هدف از آزادی مشروط، تشویق زندانیان به اصلاح و بازپروری و بازگشت زودهنگام به جامعه است. شرایط اعطای آزادی مشروط (ماده ۵۸ قانون مجازات اسلامی) شامل گذراندن حداقل نیمی یا یک سومی از محکومیت (بسته به مدت حبس)، داشتن حسن رفتار و اخلاق در طول دوران حبس، ابراز پشیمانی، و پرداخت ضرر و زیان شاکی خصوصی (در صورت وجود) است. مدت زمان آزادی مشروط، باقی مانده مدت محکومیت است و در این مدت، زندانی تحت نظارت دادگاه قرار می گیرد و باید دستورالعمل های خاصی را رعایت کند. در صورت عدم رعایت شرایط یا ارتکاب جرم جدید، آزادی مشروط لغو شده و فرد برای گذراندن باقی مانده حبس به زندان بازگردانده می شود. مرجع تصمیم گیرنده، دادگاه صادرکننده حکم است.
رأی باز (نظام نیمه آزادی)
رأی باز یا نظام نیمه آزادی، یک شیوه اجرای مجازات است که بر اساس آن، محکوم می تواند بخشی از دوران محکومیت خود را در خارج از محیط زندان سپری کند، مشروط بر آنکه فعالیت های شغلی، آموزشی، حرفه آموزی، درمانی یا سایر فعالیت های مشابه را انجام دهد. هدف اصلی این نظام، فراهم کردن بستر مناسب برای بازاجتماعی شدن تدریجی زندانیان و کاهش آسیب های ناشی از حبس طولانی مدت است. شرایط اعطای رأی باز معمولاً شامل گذراندن حداقل یک پنجم محکومیت، حسن رفتار، نداشتن سابقه فرار، و وجود شغل یا برنامه آموزشی مشخص است. زندانی در این نظام، روزها برای انجام فعالیت های خود از زندان خارج می شود و شب ها به زندان بازمی گردد. این نظام تحت نظارت شدید مسئولین زندان و مراجع قضایی قرار دارد و تخلف از شرایط آن، منجر به لغو نظام نیمه آزادی و بازگشت کامل به زندان می شود. مرجع تصمیم گیرنده، دادگاه صادرکننده حکم یا قاضی ناظر بر زندان است.
در یک جمع بندی کوتاه، مرخصی، خروج موقت با بازگشت حتمی است؛ آزادی مشروط، آزادی زودهنگام با نظارت و برای مدت باقی مانده حبس است؛ و رأی باز، شیوه ای از اجرای مجازات در خارج از زندان برای فعالیت های مشخص است. هر سه این تدابیر با اهداف خاصی در نظام عدالت کیفری طراحی شده اند و درک تفاوت های آن ها برای استفاده صحیح از حقوق قانونی، ضروری است.
نتیجه گیری: نکات پایانی و توصیه های مهم
پیگیری نامه دادخواست نمونه متن درخواست مرخصی زندانی، فرآیندی حقوقی و حساس است که نیازمند دقت، آگاهی و مستندسازی دقیق است. همانطور که در این مقاله به تفصیل بیان شد، آشنایی کامل با انواع مرخصی، شرایط و معیارهای اعطای آن، مراحل گام به گام درخواست و همچنین قوانین و مقررات مرتبط، برای افزایش شانس موفقیت حیاتی است. هر یک از نمونه متن های ارائه شده برای سناریوهای مختلف، چارچوبی را برای نگارش یک درخواست مؤثر فراهم می آورد، اما مهم است که جزئیات و شرایط خاص هر پرونده در آن لحاظ شود.
در نهایت، رعایت دقیق شرایط مرخصی و بازگشت به موقع به زندان، از اهمیت فوق العاده ای برخوردار است. عدم رعایت این تعهدات نه تنها می تواند به لغو مرخصی و عواقب حقوقی برای زندانی منجر شود، بلکه ممکن است در آینده نیز شانس او را برای بهره مندی از سایر تسهیلات قانونی نظیر تمدید مرخصی یا آزادی مشروط کاهش دهد. پرونده های مربوط به مرخصی زندانیان، اغلب پیچیدگی های خاص خود را دارند و کوچکترین اشتباه یا نقص می تواند سرنوشت ساز باشد.
برای اطمینان از صحت فرآیند و افزایش شانس موفقیت در دریافت مرخصی، توصیه اکید می شود که از مشاوره حقوقی با وکلای متخصص در امور کیفری و زندانیان بهره مند شوید. وکلای مجرب با تسلط بر آخرین قوانین و رویه های قضایی، می توانند بهترین راهنمایی ها را ارائه داده، در جمع آوری مدارک کمک کنند و نامه دادخواست نمونه متن درخواست مرخصی زندانی را به بهترین شکل ممکن تنظیم و پیگیری نمایند. این اقدام نه تنها روند را تسهیل می کند، بلکه از بروز اشتباهات احتمالی که می تواند به ضرر زندانی باشد، جلوگیری به عمل می آورد.
